İşe İade Davası

İşe iade davası, geçerli bir neden olmaksızın işten çıkartılan işçinin, aynı işine yeniden başlamayı talep ettiği bir dava türüdür. İş güvencesi hükümleri uyarınca açılabilen bu davanın amacı; işçinin tek geçim kaynağı olduğu kabul edilen işini, işverenin keyfi feshi sonucu kaybetmesini önlemektir. Nitekim İş Kanunu md. 18 ile işverenin iş sözleşmesini fesih hakkı sınırlandırılmış ve işçi lehine iş güvencesi hükümlerine yer verilmiştir. İşçi, iş güvencesi hükümleri kapsamında işe iade davası açabilmektedir.

İşe iade davası açmanın şartları nelerdir?

  1. İşçinin İş Kanunu veya Basın İş Kanununa tabi olarak çalışması gerekir. Bu nedenle ev hizmetlerinde çalışanlar veya sporcular gibi İş Kanunu’na tabi olarak çalışmayan kişilerin işe iade davası açma hakkı bulunmamaktadır.
  2. İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalıştırılması gerekmektedir. Ancak söz konusu 30 işçinin aynı işyerinde çalışması zorunlu değildir. İşverenin aynı iş kolundaki farklı işyerlerinde toplam 30 işçi çalışıyorsa (Örneğin işverenin Şişli’deki işyerinde 20 işçi, aynı iş kolundaki Beylikdüzü’deki işyerinde 10 işçi) işe iade davası açılabilir. 30 işçi sayısı belirlenirken belirsiz süreli, kısmi süreli, tam süreli işçilerin tamamı dikkate alınır. Ayrıca işe iade davası açmak isteyen işçinin iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte işyerinde çalışan işçi sayısına bakılması gerekir. Sonradan bu sayının 30 altına düşmesi 30 işçi çalıştırılması şartını engellemez.
  3. İşçinin en az altı ay kıdemi olması gerekmektedir. Yargıtay kararları doğrultusunda, kıdem süresi, işçinin işe fiilen başladığı tarihten fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarih olarak hesaplanmaktadır. İşçi kıdem süresinin tamamını aynı işyerinde geçirebileceği gibi aynı işverene ait farklı işyerlerinde de geçirebilir. Deneme süresi 6 aylık kıdem süresine dahildir.
  4. İşe iade davası açmak isteyen kişinin işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekili olmaması gerekmektedir.
  5. İşe iade davası açmak isteyen işçi belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışmış olmalıdır. Belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçiler iş güvencesi hükümlerinden yararlanamamaktadır.
  6. İş sözleşmesi işveren tarafından haklı veya geçerli bir nedene dayanmaksızın feshedilmiş olmalıdır.

İşe iade davası süresi

İş Kanunu’nda, geçerli bir fesih nedeninin ortaya çıkması halinde işverenin hangi sürede iş akdini feshetmesi gerektiği düzenlenmemiştir. Ancak yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca iyi niyet kurallarına uygun “makul” süre içerisinde feshin yapılması gerekir. Makul süre miktarı her olayın özellikleri dikkate alınarak hakim tarafından belirlenir.

İşveren fesih bildirimde fesih nedenini göstermek zorunda mıdır?

İşveren fesih bildirimini yazılı bir şekilde ve fesih nedenini açık ve kesin olarak bildirmek zorundadır. Açık ve kesin sebep gösterme zorunluluğu feshin geçerlilik koşuludur. İşveren işe iade davasında fesih bildiriminde göstermiş olduğu neden ile bağlıdır.  Fesih bildiriminin yazılı olarak yapılması da zorunludur. Bildirim işverenin el yazısı ile imzalanır. Dolayısıyla e-mail veya SMS ile yapılan fesih yazılılık şartını sağlamaz.

İşçinin savunmasının alınması zorunlu mudur?

Belirsiz süreli iş sözleşmesi işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli nedenle feshediliyorsa işçilerden savunma alınması gerekmez. Ancak iş sözleşmesi işçinin davranışı veya verimi nedeniyle feshediliyorsa işçinin savunmasının alınması zorunludur. Bu durumda savunması alınmayan işçi işe iade hakkını kullanabilecektir.

İşe iade davası ne zaman açılır?

İşçi, işe iade davasını işverence yapılan yazılı fesih bildirimi kendisine ulaştığı tarihten itibaren bir aylık süre içerisinde açmalıdır. Bu süre içinde dava açmayan işçi bu hakkından vazgeçmiş sayılır. 1 aylık süre hak düşürücü süredir. Süre kaçırılırsa hakim işçinin iddialarını dinlemez.

İşe iade davasında işçinin neyi ispat etmelidir?

İşe iade davasında işçi, İş Kanunu’nda aranan şartlara uygun olarak davayı süresinde açtığını ispat edecektir. İşveren ise feshin geçerli bir nedene dayalı olarak açık yazılı bir şekilde yapıldığını, bildirimin işçiye tebliğ edildiğini, savunması alınması gerekiyorsa savunmasının alındığını, feshin son çare olma ilkesine uygun olarak yapıldığını ispat etmek zorundadır. İşe iade davalarında feshin geçerli nedene dayalı olarak yapıldığını işveren ispatlamakla yükümlüdür.

İşçi işe iade davası sırasında ölürse ne olur?

İşçi, iş sözleşmesinden sonraki 1 aylık dava açma süresi sırasında ölürse, mirasçıları işe iade davası açamaz. Zira işe iade davası açma hakkı yalnızca hak sahibi tarafından kullanılabilen bir haktır.

İşçinin dava açıldıktan sonra ölmesi durumunda ise Yargıtay’ın farklı içtihatları bulunmaktadır. Ancak son yıllarda Geçersiz fesih var ise ölüm tarihine kadarki boşta geçen süre ücretine yasal 4 aylık sınırlama dikkate alınarak hükmetmelidir. Böyle bir sonuç genel olarak Yasanın amacına da uygundur. Aksi halde işverenin haksız davranışı işçinin ölümü nedeniyle karşılıksız kalmaktadır. Bu durumda adalet duygusunu incitir.” Şeklinde görüş bildirmektedir. (Yargıtay 9.H.D. 15.09.2009, E.2009/21710, K.2009/22886)

İşe iade davası devam ederken işyeri kapanırsa ne olur?

İşe iade davası devam ederken iş yeri kapanırsa ne olacağı konusunda görüş birliği bulunmamakla birlikte Yargıtay’ın genel görüşü; mahkeme işe iadeye hükmedemeyecek ancak işçinin haklı bulunması halinde tazminata ve en çok 4 aylık ücret tutarına hükmedebilecektir.

İşe iade davası ne kadar sürede sonuçlanır?

İş Kanunu hükümlerine göre işe iade davası iki ay içinde sonuçlandırılır. Mahkemece verilen kararın temyizi halinde, Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir. Ancak uygulamada iş mahkemelerinin iş yükü düşünüldüğünde bu sürelere uyulmadığı ve sürelerin uzadığı görülmektedir.

İşe iade davası kazanılması durumunda işçi kaç gün içinde işverene başvurmalıdır?

İşe iade davasında gerekçeli kararın taraflara tefhim veya tebliğinden itibaren 8 gün içinde temyiz edilmeyen karar kesinleşir. İşçi, kesinleşen işe iade kararını tebliğ aldıktan 10 gün içinde işverene başvurmak zorundadır. 10 günlük süre hak düşürücüdür.

İşçinin 10 gün içinde işverene başvurmamasının sonuçları nelerdir?

İşçi 10 günlük hak düşürücü sürede işverene başvurmazsa, kendisine ödenecek dört aya kadar ücret ve diğer haklarını kaybeder.  Bu durumda geçersizliğine hükmedilen fesih geçerli hale gelir. Böylece iş sözleşmesi ilk fesih tarihinde son bulduğundan ödenmiş bildirim sürelerine ilişkin ücret ve kıdem ile ilgili bir fark talep edilemez. İşveren bu durumda, varsa ihbar tazminatı, kıdem tazminatı ve ödenmemiş ücret ile diğer işçilik alacaklarını ödemekle yükümlüdür.

İşçinin 10 gün içinde işverene başvurmasının sonuçları nelerdir?

İşçi 10 günlük süre içerisinde işverene başvurduğunda, boşta geçen en fazla 4 aylık ücreti ve diğer haklarını isteme hakkı doğar. Başvuru tarihi işverenin temerrüde düşürüldüğü tarih olduğundan bu tarihten itibaren faiz işlemeye başlar. İşçinin işverene başvurmasının diğer sonucu ise, işverenin işçiyi işe yeniden başlatma borcunun doğması veya işe başlatmıyorsa mahkeme tarafından belirlenen tazminatı ödeme yükümlülüğünün doğmasıdır. İşçi başvurusunu işverene karşı dürüst ve samimi bir şekilde yazılı veya sözlü olarak yapabilir. Ancak ispat kolaylığı açısından noter aracılığıyla gönderilmiş bir ihtarname ile başvurunun yapılmasında fayda vardır.

İşverenin işçiyi işe başlatmasının sonuçları nelerdir?

İşe iade davası sonunda hükmedilen en fazla 4 aya kadar çalıştırılmadığı süreye ilişkin ücret ve diğer haklar, işveren işçiyi işe başlatsın veya başlatmasın her ihtimalde işçiye ödenecektir. Bununla birlikte işveren, işçiyi işe başlattığı için işe başlatmama tazminatını ödemekle yükümlü olmaz. Daha önceden işçiye ödenmiş olan ihbar ve kıdem tazminatı varsa işçi bu tazminatları iade etmek zorunda kalır.Bu durumda peşin ödenen bildirim süresine ait ücret ve kıdem tazminatı, işçiye ödenmesi gereken 4 aylık ücret ve diğer haklardan mahsup edilir.

İşveren kaç gün içerisinde işçiyi işe davet etmelidir?

İşveren, işçinin işe iade başvurusunun kendisine tebliğinden itibaren bir aylık süre içerisinde işçiyi, dürüstlük kuralına uygun şekilde, şart koşmaksızın işe davet etmeli, ayrıca işçi bir aylık süre içinde işe başlamış olmalıdır.

İşveren işçiyi davet ettiğinde hangi işte çalıştırabilir?

İşveren davetinde, işçinin çalışacağı işi, koşulları, başlama tarihi gibi bilgilerini belirterek bildirmeli, işçiyi aynı çalışma koşullarında eski işine davet etmelidir. Böyle bir davet üzerine işe giderek tamamen farklı çalışma koşulları ile karşılaşan işçi bu işi kabul etmek zorunda değildir. Bu durumda işçinin işe başlatılmadığı kabul edilir. Ancak işçinin çalıştığı bölümün kapatılması gibi işçinin eski işine dönmesi mümkün olmayan durumlarda işçiye çalışma koşullarında değişiklik olmayan eski işine en uygun benzer bir iş verilmesi gerekir.

İşe iade davası tazminatı

İşe iade davası kabul edildikten sonra, işçi süresi içerisinde işverene başvurduğunda işveren işçiyi işe davet edebilir veya işe almayabilir. Ancak işveren işçiyi işe başlatmıyorsa işçiye en az dört ay ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemek zorunda kalır.  Bu tazminatın tam miktarını mahkeme işe iade kararını verirken belirlemektedir. İş akdinin sendika üyeliği, sendikal faaliyetler nedeniyle feshedildiği durumlarda ise tazminat miktarı en az bir yıllık ücret olarak belirlenmiştir.

İşveren bir aylık işe başlatma süresinde sessiz kalırsa bu durum da fesih iradesi olarak kabul edilir. Ayrıca işçi bir ay içinde işe başlatılmadığı takdirde, iş sözleşmesi işverenin işçiyi işe başlatmadığı tarihte sona ermiş kabul edilir. Bununla birlikte işçinin işe alınmadığı durumlarda ise, işçinin en çok dört aylık ücreti tutarındaki doğmuş ücreti ve diğer haklarının işçiye ödenmesi gerekir.

İşçi dava sürecinde başka bir işte çalışırsa boşta geçen süre ücretine hak kazanabilir mi?

İşçi, işe iade davası sonuçlanıp işe iadesi için işverene başvurması gereken süre geçene kadar farklı bir işyerinde çalışmış olabilir. Bu durumda “işçi en çok 4 aylık boşta geçen süre ücretine hak kazanabilecek mi?” sorusuna doktrinde farklı görüşler getirilmiştir. Ancak Yargıtay’a göre  fesihten sonra işçinin başka bir işte çalışıyor olması bu ücreti etkilemeyecektir.

Boşta geçen sürenin hesaplaması nasıl yapılır?

İşveren işçiyi işe başlatsa veya başlatmasa da en çok 4 aylık ücreti ve diğer haklarını işçiye ödemekle yükümlüdür. Diğer haklar ücretin dışında işçiye sağlanan para ile ölçülebilen tüm değerlerdir. Örneğin ikramiye, yemek, servis gibi işçinin çalışıyorken sahip olacağı hakları kendisine ödenmelidir. Boşta geçen süre ücretine, işçinin işe iade için işverene başvurduğu tarihten itibaren en yüksek mevduat faizi uygulanır.

İşveren işçiyi işe başlatmadığında işçi ödenmeyen ihbar ve kıdem tazminatını isteyebilir mi?

İş sözleşmesi, işçiye iş başlatılmayacağının bildirildiği veya işe başlatma süresi olan 1 aylık sürede sessiz kalınması durumunda bu sürenin sonunda feshedilmiş olur. Böylece geçersiz fesih sırasında işçiye ödenmemiş ise kıdem ve ihbar tazminatları ödenir. Bununla birlikte yıllık izin ücretinin de işe başlatılmama halinde ödenmesi gerekir. Bu tazminatlar ödenirken, işçi çalışsaydı işe başlatmama tarihinde hangi ücrete hak kazanacaksa o ücret ve hakları göz önünde tutularak ödeme yapılır.

İşe iade davası nasıl açılır?

İşe iade davası, İş Mahkemeleri’nde, İş Mahkemeleri’nin bulunmadığı yerlerde ise İş Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemeleri’nde açılmaktadır. İşe iade davasında yetki ise genel kurallara göre belirlenmekte olup, yetkili mahkeme davalı işveren şirketin bulunduğu yer veya işçinin işini yaptığı yer mahkemesidir.

İşe iade davası arabuluculuk

İşe iade davası açmak isteyen işçinin bu hakkını kullanabilmesi için 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile yeni düzenlemeler getirilmiştir. Bu kapsamda  getirilen en önemli düzenleme; işçinin dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle işçi öncelikle zorunlu arabulucuya başvuracak, başvurunun olumsuz sonuçlanması halinde işe iade davası açabilecektir. Bununla birlikte işe iade davası açılırken, anlaşmanın olmadığına ilişkin arabuluculuk tutanağı dava dilekçesine eklenmek zorundadır. Zorunlu arabuluculuk ve başvuru sürecine ilişkin ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

2018-08-02T16:19:20+00:00 30 Temmuz 2018|İş Hukuku|2 Yorum

2 Yorum

  1. Eliz Göker 12:28 pm de 10 Ağustos 2018 - Yanıtla

    Merhaba,

    Size bir sorum var, 3 gün önce herhangi bir sebep belirtmeksizin işten çıkarıldım, iş yerimde 6 ayımı doldurmama 5 gün kalmıştı, bu şekilde de dava açabilir miyim?

    • YALÇINKAYA HUKUK & DANIŞMANLIK BÜROSU 12:58 pm de 10 Ağustos 2018 - Yanıtla

      Merhabalar Eliz Hanım,
      İşe iade davası açılması için asgari 6 aylık kıdem şartı bulunmaktadır. Ancak bu kıdem şartı iş sözleşmesi ile işçi lehine kısaltılabilir. Bu durumda öncelikle iş sözleşmenizin incelenmesi ve böyle bir maddenin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekir. Ayrıca aynı işverene ait farklı işyerlerinde çalışmanızın bulunup bulunmadığı, işyeri devrinin olup olmadığı gibi kıdem süresi hesaplamasında araştırılması gerekli bir çok hukuki hususun da detaylı olarak incelenmesi gerekmektedir. Bu nedenle iletişime geç bölümünden bizimle iletişime geçerseniz 6 aylık kıdem koşulunun sağlanıp sağlanmadığı ile ilgili detaylı inceleme ve görüşme gerçekleştirebiliriz.

Yorum Yap

WhatsApp Hemen Ara
error: Emeğe Saygı...